Magnifying glass Close

Adblocker is geactiveerd!

Op deze website worden advertenties getoond. Van de advertenties wordt de redactie betaald. De redactie verzorgt het nieuws op deze website. Zonder advertenties geen nieuws. Zou je je adblocker daarom willen uitschakelen

Wat zijn de gevolgen van de verstoringen van de supply chain per sector?

Iedere sector heeft momenteel te kampen met soms grote verstoringen van de supply chain. Dit artikel biedt een overzicht van wat er speelt per sector. Sectoren hebben vaak te maken met soortgelijke verstoringen, maar het specifieke karakter ervan en de gevolgen verschillen.

Bouw
In de loop van april dit jaar kwamen er alarmerende berichten dat stijgende bouwkosten zorgden voor stilvallende bouwprojecten. De belangrijkste oorzaak is de oorlog in Oekraïne. Deze heeft geleid tot een prijsschok en verstoorde toeleveringsketens. Dat komt ten eerste door de snel gestegen gasprijs. Voor de productie van bouwmaterialen is vaak veel gas nodig. Daarnaast heeft de oorlog de levering van grondstoffen verstoord en met name van staal, klei en aluminium. Verder hebben bouwbedrijven tekorten aan bouwmaterialen zoals hout, glas, baksteen, kit, kranen, pvc-buizen en dakpannen.

De situatie zorgt voor discussie tussen bouwbedrijven en hun opdrachtgevers over de betaling van de stijgende bouwkosten, materiaaltekorten en vertragingen. Hierdoor komen sommige bouwprojecten tot stilstand of is sprake van uitstel. Normaal dekken bouwers prijsrisico’s af met het vooraf tegen vaste prijzen inkopen van een groot deel van de materialen. Daarnaast kunnen ze met opdrachtgevers prijsindexaties afspreken. Deze methoden bieden nu geen uitkomst. Vast afgesproken prijzen zijn geen uitkomst meer, omdat toeleveranciers terugkomen op hun toezeggingen. Indexaties dekken de explosieve prijsstijgingen van hout, staal of cement niet af. De situatie vertraagt de plannen van opdrachtgevers, leidt tot problemen bij het afsluiten van nieuwe contracten en maakt het opnieuw bekijken van budgetten noodzakelijk.

Detailhandel
De inflatie, hoge energieprijzen, gestegen transportkosten en problemen in de toeleveringsketen leiden tot veel onzekerheid bij retailers. Daarnaast is het door aanhoudende schommelingen in de vraag van consumenten lastig voor winkels en hun leveranciers om hun aanbod goed af te stemmen op die vraag. Hierdoor lopen de winkels het risico dat ze met een voorraadoverschot blijven zitten. Het afstemmen van vraag en aanbod is daarom de belangrijkste uitdaging voor de detailhandel. Daarnaast moeten de toeleveringsketens ook duurzamer worden, wat druk geeft. Dat vraagt om een transparante keten met samenwerking tussen alle ketenpartners. ABN Amro verwacht tot zeker eind 2022 een rem op de groei van de detailhandel.

De invloed van de leveringsproblemen en prijsstijgingen van goederen uit Azië kan het grootst zijn bij producten met een relatief lage waarde, zoals grondstoffen en producten als huishoudartikelen, basiskleding en speelgoed. Om dit op te vangen zoeken winkelketens naar een breed aanbod aan leveranciers, meer flexibiliteit en minder afhankelijkheid. De supply chain blijft echter kwetsbaar omdat ook de ‘alternatieve’ leveranciers afhankelijk zijn van onderdelen uit het Verre Oosten.

De prijsonderhandelingen tussen supermarkten en leveranciers zijn moeilijker geworden door de hoge prijsinflatie van de verkochte producten. Daarnaast hebben de supermarkten door de wereldwijde leveringsverstoringen te maken met kostenstijgingen van verpakkingen, energie, grondstoffen en transport. Ook de personeelskosten zijn omhooggegaan. Voor de leveranciers zijn te hoge prijsstijgingen ongewenst als ze daarmee de omzet van supermarkten te veel omlaag brengen. Ze hebben supermarkten nodig voor hun eigen voortbestaan. Ook de onderlinge concurrentie van leveranciers beperkt prijsopdrijving, omdat niemand zichzelf uit de markt wil prijzen. Verder blijven duurzaamheid en sociale omstandigheden een item voor de supply chains van de supermarkten. Hier is nog veel winst te boeken.

Energie
Al sinds vorig jaar heeft de energiesector te maken met snel stijgende energieprijzen. De oorlog in Oekraïne heeft de prijzen verhoogd, maar ook daarvoor was al sprake van een sterke prijsstijging van met name het gas. Die stijging had vele oorzaken, zoals een koud voorjaar in 2021, slecht gevulde gasvoorraden en internationale ontwikkelingen. Ook het herstel van de economie na het eerste jaar van de coronacrisis speelde een rol. Een aantal kleinere energieleveranciers is zelfs failliet gegaan door de stijgingen van de gasprijs.

De stijging van de energieprijzen heeft effect op alle sectoren. Energiebedrijven moeten hogere prijzen doorberekenen aan hun klanten. Hierdoor zijn de prijzen in alle toeleveringsketens omhooggegaan. Energietekorten hebben ook verderop in de keten effect. Zo lagen bijvoorbeeld eind vorig jaar magnesiumfabrieken in China stil vanwege te weinig energie.

Gezondheidszorg
Door corona kwamen al bestaande zwaktes in de supply chains van de zorg nog meer in beeld. De pandemie leidde tot tekorten aan apparatuur, hulpmiddelen en medicijnen en tot personeelstekorten. Daarnaast was onvoldoende zicht op de toeleveringsketen een probleem. Ook konden de supply chains niet soepel genoeg werken door onvoldoende automatisering van werkstromen. Er is nu een trend dat zorgaanbieders steeds meer gaan samenwerken wat de toeleveringsketen en de inkoop betreft.

Horeca
De horeca heeft te maken met grote prijsstijgingen van grondstoffen (voedingsstoffen) en energie. Verder is er een tekort aan gekwalificeerd personeel. Horecapersoneel is tijdens de lockdowns gaan werken bij andere werkgevers zoals de GGD, distributiecentra en supermarkten. In deze sectoren zijn de lonen hoger. Veel medewerkers zijn daardoor niet meer teruggekeerd naar de horeca. De toeleveringsketens van de horeca bleken tijdens corona vaak niet flexibel genoeg om de sterk wisselende vraag op te vangen. De sector is dan ook druk bezig met vernieuwing, waarbij digitalisering een belangrijke rol speelt.

ICT
De ontwikkelingen in de ICT hebben met name gevolgen voor de ketens van andere sectoren. In de ICT spelen vooral personeelstekorten. Dit kan een belemmering vormen voor verder digitale ontwikkeling van de supply chains, terwijl deze ontwikkeling door corona in een stroomversnelling is geraakt.

Industrie
De Nederlandse industrie vergroot haar voorraden vanwege leveringsonzekerheden en verstoring in de toeleveringsketen. Volgens inkopersvereniging Nevi was de voorraadtoename in april de op drie na grootste ooit. Ondanks hoge inkoopprijzen kochten inkopers toch meer in, vanwege een mogelijke verdere verstoring van toeleveringsketens. Dat is overigens alleen een optie als bedrijven zich een dure voorraad kunnen veroorloven. Daarnaast blijven de inkoopprijzen voor de industrie stijgen. Het doorberekenen ervan drijft de inflatie van de verkoopprijzen op.

Een aanhoudend probleem voor de fabrikanten van auto’s en de meer complexe apparatuur is het tekort aan halfgeleiders. Dit zorgt voor productievertragingen. De toeleveringsproblemen remmen hoogstwaarschijnlijk ook het groeitempo van meerdere eindmarkten en leverende subsectoren af. De toeleveringsproblemen voor halfgeleiders zullen tot ver in 2022 of zelfs daarna nog blijven spelen.

Het tekort aan chips is veroorzaakt door de pandemie. Veel mensen werkten thuis, waardoor er meer smartphones, laptops, tablets en andere producten nodig waren, waar halfgeleiders in zitten. Door corona moesten ook fabrieken sluiten. Dat beperkte de halfgeleiderproductie weer, wat het tekort verergerde. Verder verminderden autofabrikanten hun bestellingen voor halfgeleiders, omdat ze de autoverkoop zagen inzakken. Toen die zich snel herstelde, konden chipproducenten de snelle vraagstijging niet opvangen.

Daarnaast is er een gebrek aan grondstoffen dat ontstond toen de economie en industrie weer op volle kracht gingen draaien na het ergste deel van de coronapandemie. Dat leidt tot problemen bij de levering van onder andere kunststofgranulaat en verschillende staalsoorten. Ook zorgt het voor sterk stijgende inkoopprijzen. Bovendien zorgt de Oekraïneoorlog voor een gebrek aan grondstoffen en componenten die uit Oekraïne of Rusland komen. Dit is bij elkaar niet gemakkelijk op te vangen, omdat de Nederlandse industrie sterk afhankelijk is van grondstoffen uit het buitenland.

Verder heeft de industrie te maken met een gebrek aan containers in combinatie met de sterk gestegen containerprijzen. Ook op andere gebieden zijn er transportproblemen door personele tekorten en lockdowns met vastliggende schepen in Chinese havens.

Land- en tuinbouw
De land- en tuinbouwsector heeft vooral last van kostenstijgingen vanuit de wereldwijde toeleveringsketens. Dat heeft te maken met oplopende transportkosten, zoals de met 150-400% gestegen containerprijzen en met 20% gestegen vrachtvervoerprijzen. Ook gingen de luchtvrachtprijzen met 80% omhoog en die van meststoffen en houten pallets met 100%. Daarnaast heeft de aanhoudende oorlog in Oekraïne gezorgd voor een sterke stijging van de prijzen van energie, kunstmest en veevoer.

In het algemeen zullen deze kostenstijgingen niet zorgen voor grote problemen in de land- en tuinbouw, maar er zijn grote verschillen tussen bedrijven en sectoren. De akkerbouw kan het inkomen op peil houden via verhoging van de graanprijzen en stijgende aardappelopbrengsten. De melkveehouderij vangt de hogere kosten op met hogere melkprijzen. De pluimveehouderij en varkenshouderij kunnen de kostenstijging compenseren met hogere opbrengstprijzen. Voor de varkenshouderij was 2021 een slecht jaar, dus die subsector heeft weinig buffer om nieuwe problemen op te vangen. In de glastuinbouw zijn er veel problemen voor bedrijven die hun gaslevering niet met termijncontracten hebben vastgelegd. Deze subsector heeft opbrengstprijzen over het algemeen wel wat verhoogd, maar dat compenseert de gestegen kosten niet.

Transport
De transportsector heeft niet zozeer eigen toeleveringsproblemen, maar er spelen in de sector problemen die wereldwijd impact hebben op alle supply chains. Dat gaat van containerproblemen, vastliggende schepen door lockdowns tot personeelstekorten. Ook zijn er regionaal problemen bij het koeltransport. Het zorgt voor leveringstekorten en stijgende prijzen in andere sectoren.

Voedingsmiddelenindustrie
In de voedingsmiddelenindustrie heeft de Oekraïneoorlog gevolgen voor de inkoop van tarwe en zonnebloemolie. Graanexport vanuit Oekraïne is grotendeels onmogelijk door de inval van Rusland. Zonnebloemolie komt nog wel uit het land, dat de grootste exporteur van deze olie ter wereld is, maar wel in kleinere hoeveelheden. De directe gevolgen van de Oekraïneoorlog voor de voedingsmiddelenindustrie zijn vrij beperkt, omdat er relatief weinig handel over en weer is. De indirecte gevolgen zijn groter door internationale prijsontwikkelingen, duurdere grondstoffen en extra logistieke kosten.

Dwarsverbanden en knelpunten
Er zijn veel overeenkomsten, maar ook verschillen in de oorzaken en gevolgen van de verstoringen van de wereldwijde supply chains voor de verschillende sectoren. Sectoren zoals de bouw, detailhandel en industrie hebben momenteel veel last van de verstoringen. In andere sectoren zoals de zorg en horeca werden vooral tijdens corona zwaktes in de supply chains pijnlijk duidelijk. Ze zijn nu bezig om deze te verhelpen. Daarnaast zijn er ook onderlinge dwarsverbanden tussen de leveringsproblemen van de sectoren. De energiesector, ICT en transportsector hebben niet zozeer te maken met leveringsverstoringen in de eigen ketens, maar problemen in deze sectoren hebben vooral invloed op de ketens van andere sectoren. De prijzen in de landbouwsector zijn bijvoorbeeld weer van invloed op de voedingsmiddelenindustrie. Dat betekent ook dat als bepaalde strategische knelpunten verholpen zijn, een aanzienlijk deel van de ketens niet langer verstoord zou zijn. Het is dus van belang om effectieve oplossingen voor deze knelpunten te vinden en op te lossen. Dit komt in het volgende artikel uit dit dossier over oplossingen en de toekomst van de supply chains naar voren.

Partner van Inkoperscafé:
Partner van Inkoperscafé:

Reacties

Partner van Inkoperscafé:
Sluiten

Inloggen met

of met e-mailadres

Mis niets en ontvang een gratis e-book!

Schrijf je nu in voor de wekelijkse nieuwsbrief. Zo krijg je het laatste inkoopnieuws automatisch in je mailbox en ontvang je het e-book 'ICT-contracten & contract-management: tips, trucs en juridische valkuilen.'