Magnifying glass Close

Adblocker is geactiveerd!

Op deze website worden advertenties getoond. Van de advertenties wordt de redactie betaald. De redactie verzorgt het nieuws op deze website. Zonder advertenties geen nieuws. Zou je je adblocker daarom willen uitschakelen

Slechte arbeidsomstandigheden in de toeleveringsketen verdienen meer aandacht

Het WK voetbal in Qatar roept veel weerstanden op vanwege de onmenselijke arbeidsomstandigheden van Aziatische arbeidsmigranten. Het leidde tot duizenden doden en daarnaast ook veel andere misstanden. Dit exces kwam aan de oppervlakte omdat het om zo’n groot evenement gaat. Er zijn echter veel meer gevallen waarin dergelijke ondermaatse arbeidsomstandigheden optreden. Inkoop kan dit verbeteren door eisen te stellen aan leveranciers en gericht met hen samen te werken.

Bij slechte arbeidsomstandigheden kan het gaan om overtredingen van arbeidswetgeving met gezondheids- en veiligheidsrisico’s voor werknemers. Ook kan er sprake zijn van mensenrechtenschendingen in de vorm van dwangarbeid of kinderarbeid. Verder kunnen werknemers of boeren onderbetaald zijn en nooit goed zijn opgeleid. Van ondermaatse arbeidsomstandigheden kan sprake zijn in de hele toeleveringsketen, dus van de winning van grondstoffen tot aan de eindgebruiker.

Naast het feit dat slechte arbeidsomstandigheden ethisch niet door de beugel kunnen, zit er ook een zakelijke kant aan. Het kan voor een bedrijf leiden tot schadevergoedingen voor ongelukken of gezondheidsschade van werknemers, reputatieschade en/of minder winst door een lage werknemerstevredenheid en -productiviteit. Zakelijke eindklanten of consumenten kunnen producten ook gaan boycotten als blijkt dat deze onder onmenselijke omstandigheden worden gemaakt. Consumenten vinden het steeds belangrijker om te weten of hun aankopen verantwoord zijn geproduceerd. Bedrijven komen daar ook steeds meer aan tegemoet door QR-codes aan producten toe te voegen, waarmee consumenten kunnen nagaan hoe en waar een product is gemaakt.

Sustainable development goals

Maatschappelijk verantwoord inkopen (MVI) moet misstanden bij de inkoop op het gebied van ‘environmental, social and governance’ (ESG) tegengaan. Om dit in gang te zetten, kan inkoop gebruik maken van de SDG’s (sustainable development goals). Dat zijn zeventien duurzame ontwikkelingsdoelen die de Verenigde Naties (VN) heeft vastgesteld om de wereld tot een betere plek te maken in 2030. Deze zijn weer uitgewerkt in 169 ‘targets’ om ze concreter te maken. De voor goede arbeidsomstandigheden meest relevante SDG is ‘Eerlijk werk’. Een van de targets daarvan is: ‘De arbeidsrechten beschermen en veilige en gezonde werkomgevingen bevorderen voor alle werknemers, met inbegrip van migrerende werknemers, in het bijzonder vrouwelijke migranten, en zij die zich in precaire werkomstandigheden bevinden.’

Inkopers die rekening willen gaan houden met de arbeidsomstandigheden bij leveranciers doen er goed aan hun budgetverantwoordelijke te vragen om ruimte daarvoor. Ze kunnen daarna starten met het stellen van eisen aan de arbeidsomstandigheden in een offerte-aanvraag om de nieuwe aanpak te testen. Daarnaast kunnen ze kijken naar eerdere succesvolle praktijkvoorbeelden, waarbij inkopers de arbeidsomstandigheden bij leveranciers wisten te verbeteren. Ook kunnen ze waar nodig advies inwinnen bij partijen met ervaring met inkoop en goede arbeidsomstandigheden. Verder is het belangrijk om goede arbeidsomstandigheden bij leveranciers op te nemen in strategie van de inkoopafdeling. Daarbij is het wel nodig dat het bedrijf bij zijn missie en strategie al uitgaat van maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO). Verder is samenwerking met leveranciers erg belangrijk. Volgens managementadviesbureau Oliver Wyman kan de impact tussen de twee en elf keer groter zijn als organisaties bij het minimaliseren van hun ‘ESG-voetafdruk’ rekening houden met leveranciers.

Slechte arbeidsomstandigheden opsporen en tegengaan

Het valt niet mee om slechte arbeidsomstandigheden in toeleveringsketens op te sporen. In de productie van bijvoorbeeld een smartphone is veel werk gestoken. Het apparaat is betaalbaar doordat veel van het werk eraan (te) goedkoop wordt betaald. Ook wordt er geld bespaard door bij de winning van grondstoffen onvoldoende te investeren in veiligheidsmaatregelen. Dat kan mensenlevens kosten of tot invaliditeit leiden met alle gevolgen van dien in een arm land zonder goede zorg. De keten voor het maken van een smartphone kent echter zoveel vertakkingen dat moeilijk of zelfs niet te achterhalen is hoe een bepaalde grondstof voor een onderdeel van het apparaat is gewonnen.

Voor zicht op de arbeidsomstandigheden moet de toeleveringsketen zo transparant mogelijk zijn. Ook moeten de stappen erin goed te traceren zijn. Variabele codes per grondstof of component geven ketenpartners meer inzicht in de herkomst en het traject van elk product. Dat helpt om problemen met arbeidsomstandigheden bij elke stap in de toeleveringsketen te signaleren.

Arbeidsomstandigheden kunnen worden gecontroleerd via audits door onafhankelijke partijen. Ook keurmerken kunnen iets zeggen over de bedrijfsvoering bij een leverancier. Verder kan inkoop leveranciers in de offerte-eisen vragen te voldoen aan een sociale gedragscode. Let er daarbij op dat een inkoopcontract ook aangeeft wat de consequenties zijn als tijdens controle blijkt dat een leverancier niet voldoet aan inkoopvoorwaarden voor goede arbeidsomstandigheden.

Voor controle op misstanden bij leveranciers is een jaarlijkse audit of zelfs een jaarlijks controlebezoek onvoldoende. Dat vraagt om een intensievere aanpak. Zo kunnen inkopers leveranciers bijvoorbeeld vragen hoe ze kunnen helpen om veilig en gezond werken mogelijk te maken. Stimuleren werkt vaak beter dan controleren. Wel blijft een formele audit ook nodig, omdat een inkoopafdeling ermee laat zien dat ze goede arbeidsomstandigheden belangrijk vindt.

De eisen voor veilig en gezond werken gelden ook zeker voor de lokale leveranciers in Nederland en Europa. Ook daar kunnen arbeidsomstandigheden voorkomen die niet door de beugel kunnen. Stel dus ook aan deze leveranciers voorwaarden in een offerte-aanvraag. Daarnaast is het voor het stellen van eisen aan leveranciers belangrijk dat je bedrijf de eigen arbeidsomstandigheden goed op orde heeft.

Veel ruimte voor verbetering

Dat Nederlandse bedrijven arbeidsomstandigheden hoog op de agenda hebben staan blijkt uit onderzoek van KPMG. Het thema arbeidsomstandigheden is voor Nederlandse ondernemingen het belangrijkste niet-financiële aandachtspunt. Dat geldt in de sterkste mate voor bedrijven met minimaal 500 werknemers. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat grotere organisaties meer activiteiten outsourcen naar het buitenland, waar het vaak minder goed gaat met de arbeidsomstandigheden dan in Nederland.

Er is echter nog veel ruimte voor verbetering, zoals blijkt uit de betrokkenheid van Nederlandse bedrijven bij het aan het begin van dit artikel al genoemde WK voetbal in Qatar. Het dagblad Trouw schreef hier in augustus 2022 over dat veel Nederlandse bedrijven betrokken waren bij bouwprojecten voor het WK en daar goed aan verdiend hadden. Op zich is daar niets mis mee, maar een aanzienlijk deel van deze bedrijven had zich niet verdiept in de arbeidsomstandigheden ter plaatse. Dat terwijl de Nederlandse overheid bedrijven uitdrukkelijk vraagt om rekening te houden met OESO-richtlijnen (voor internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen (IMVO)) bij werken in het buitenland. Bij overheidssteun voor internationaal ondernemen is dat zelfs verplicht. Juist bij bouwprojecten waar zoveel mis kan zijn, zou je verwachten dat bedrijven extra alert zijn op de arbeidsomstandigheden. Volgens Amnesty International is de kans zeer groot dat er ook problemen zijn geweest bij de projecten waar Nederlandse bedrijven bij betrokken waren. Dit geeft aan dat goede arbeidsomstandigheden zeker nog geen vast onderdeel zijn van de bedrijfs- en inkoopstrategie bij internationaal ondernemen. Er valt hier dus nog een wereld te winnen.

Partner van Inkoperscafé:
Partner van Inkoperscafé:

Reacties

Partner van Inkoperscafé:
Sluiten

Inloggen met

of met e-mailadres

Mis niets en ontvang een gratis e-book!

Schrijf je nu in voor de wekelijkse nieuwsbrief. Zo krijg je het laatste inkoopnieuws automatisch in je mailbox en ontvang je het e-book 'ICT-contracten & contract-management: tips, trucs en juridische valkuilen.'