Magnifying glass Close

In 8 stappen naar circulair inkopen

Afval bestaat niet. Dat is het doel van een circulaire economie: een economisch systeem van gesloten kringlopen waarin producten, grondstoffen en onderdelen zo min mogelijk hun waarde verliezen, hernieuwbare energiebronnen worden ingezet en systeemdenken centraal staat. Vaak wordt er niet bij stilgestaan hoeveel grondstoffen er dagelijks gebruikt wordt. Lekker eten kopen, maar ook weer weggooien, of de wereld rondreizen: het voelt zo vanzelfsprekend. Toch wordt er hierdoor een aanzienlijk beslag gelegd op de beperkte voorraad grondstoffen van de aarde, wat tot uiting kwam op 29 juli 2019: Earth Overshoot Day. De dag waarop wereldwijd alle grondstoffen op de aarde voor de rest van het jaar al gebruikt zijn. 1,75 keer de aarde zijn nodig om alle grondstoffen te kunnen leveren, in Nederlands zelfs 2,9 keer de aarde om aan de vraag naar grondstoffen te voldoen. Een enorme klus staat er dus de komende jaren te wachten, want hoe kan ervoor gezorgd worden dat er minder beslag wordt gelegd op onze schaarse grondstoffen? Tijd om circulair te worden!

Circulair worden begint vaak bij bedrijven die slimmere, circulaire producten op de markt brengen. Maar ook inkopers en opdrachtgevers hebben een cruciale rol. Zij kunnen namelijk hun leverancier om duurzame producten vragen en dragen zo als geen ander bij een duurzame toekomst voor ons land. Circulair inkopen kan voor velen nog een nieuw begrip zijn. Deze acht stappen, beschreven in het boek Circulair inkopen van Cécile van Oppen, Godard Croon en Dirk Bijl de Vroe, geven stapsgewijs inzicht in het proces rondom circulair inkopen.

1 Waarom en wat

Allereerst is het relevant om te weten waarom je circulair wilt gaan inkopen met je organisatie. Wat betekent circulair inkopen voor jouw organisatie? Met het antwoord op deze vraag kan er een werkdefinitie gemaakt worden om aan de slag te gaan met circulair inkopen. Voor zowel de opdrachtgever als de opdrachtnemer is circulair inkopen vaak een nieuw aspect. De werkdefinitie biedt dan ook een belangrijke basis voor het circulaire inkooptraject.

2 Interne consequenties

Wat zijn de mogelijke interne gevolgen van een circulair inkoopproces? Denk hierbij aan bijvoorbeeld behoeftepaling: wat is er nog in huis en wat heb je echt nodig? Door middel van een goede inventarisatie kan er een inschatting plaatsvinden voor welk gedeelte van de producten een verlenging van de levensduur mogelijk is en of hergebruiken van je materialen mogelijk is. Denk ook aan de financiële consequenties van circulair inkopen. Vooraf een businesscase maken geeft daar inzicht in. Het is daarnaast belangrijk om interne belangen te overbruggen en belanghebbenden te betrekken en te informeren.  Een geslaagd circulair inkoopproces wordt mede bepaald door de samenwerking tussen interne afdelingen.

3 Vraagstelling

De vraagstelling helpt de opdrachtgever en potentiële opdrachtnemers om de behoeften scherp te krijgen en hoe dit het beste ingevuld kan worden. Geef hierbij ruimte, zodat de potentiële opdrachtnemers met creatieve en circulaire oplossingen kunnen komen.

4 Samenwerking

Samenwerking, zowel tussen opdrachtgever en – nemer als tussen ketenpartners, is een belangrijk aspect voor een geslaagd circulair inkoopproces. Er ontstaat vaak een relatie tussen beide partijen, omdat langdurige samenwerking het uitgangspunt is. Zorg ervoor dat de mogelijke tegenstelde belangen tussen opdrachtgever en -nemer boven tafel komen, zodat zij kunnen werken naar een prettige situatie voor beide partijen en wat bijdraagt aan een circulaire economie.

5 Aanbestedingsprocedure

De aanbestedingsprocedure kan een mooie weerspiegeling zijn van wat je wilt bereiken met de aanbesteding. Wanneer je wilt samenwerking, is het van belang dit ook uit te stralen met de procedure die je kiest. De Europese Commissie heeft vier aanbestedingsbeginselen die een helder kader bieden voor zowel aanbestedingsplichtige -als private partijen. Het boek voegt daar nog twee principes aan toe, van belang voor circulair inkopen: samenwerking (zoals aangegeven in stap 4) en het mogelijk maken van innovatie binnen de aanbesteding en zo circulaire ontwikkelingen te stimuleren.

6 Meten en beoordelen van circulariteit                   

Wat maakt iemand nou de beste aanbieder en wat maakt iets nou de beste aanbieding? Het vormgeven van dit kader is vaak een grote uitdaging. Op basis van ingevulde selectie – en gunningscriteria is het selecteren van de juiste partijen mogelijk en het gunnen van de opdracht aan de partij met de meest circulaire aanbieding. Bij het meten en beoordelen van circulariteit is het van belang dat de markt niet teveel werk moet verrichten om inzicht te geven in de circulariteit. Het uiteindelijke inzicht moet wel zodanig een beeld creëren dat het voldoende zegt over het circulariteitsniveau van een product en dat dit voor een bredere doelgroep te begrijpen is.

7 Circulariteit borgen

Voor circulair inkopen is het borgen van je circulariteit op de lange termijn van belang. Circulaire verdienmodellen en circulair contracteren bieden handvatten bij deze stap. Een circulair verdienmodel, zoals het leasemodel of het pay-per-use model, wordt gezien als middel om circulair gebruik te borgen. Circulair gebruik eist namelijk een andere relatie tussen producent en product, maar ook tussen gebruiker en product. Geef daarnaast op een bepaalde manier vorm aan je contract, zodat samenwerking en ontwikkeling de uitgangspunten zijn, en geef inzicht in de succesfactoren van een circulair contract.

8 Hoe manage je een circulair contract

Ook het onderdeel contractmanagement heeft een cruciale rol bij een circulair inkoopproces. Zorg bijvoorbeeld voor voldoende evaluatiemomenten, blijf als inkoper betrokken tijdens het contractmanagement en houd KPI’s in de gaten in evaluaties met de leverancier. De aanbesteding is in feite de start van de relatie tussen opdrachtgever en – nemer. Gedurende de looptijd van het contract krijgt de samenwerking echt vorm.

Partner van Inkoperscafé
Partner van Inkoperscafé

Reacties

Partner van Inkoperscafé
Sluiten

Inloggen met

of met e-mailadres