Magnifying glass Close

Een duurzame kerstboom inkopen, maar hoe dan

In de laatste maanden van dit bijna afgelopen jaar 2019 kom je het begrip duurzaamheid tegen in heel veel lopende discussies. Of het nu de CO² uitstoot is die de boeren, de bouwers of de industrie veroorzaken, de plannen voor de uitbreiding van Airport Lelystad, het vlieggedrag van beroemde mensen, de strijd van Greta Thunberg, het energieverbruik van blockchain technieken en zo kan ik nog wel even doorgaan. De lijst van onderwerpen is eindeloos en iedereen heeft daar een al dan niet zinnige mening over. De vraag die daarbij voor mij belangrijk is, is welke rol wij als inkopers bij een aantal van deze discussies kunnen of willen spelen. Food for thought zo vlak voor de feestdagen en een nieuw jaar in aantocht.   

Het begon met milieubewust inkopen

Bij het kopen van de kerstboom afgelopen week schoot me ineens een gesprek met een collega te binnen dat eind november plaatsvond. Het gesprek ging over de duurzaamheid van een kunst kerstboom in vergelijking met een echte kerstboom. Het deed me denken aan de gesprekken van heel lang geleden bij een gemeentelijke opdrachtgever, in de tijd dat duurzaam inkopen nog milieubewust inkopen werd genoemd. Ik heb het over de tweede helft negentiger jaren vorige eeuw. Een periode waarin men, met name bij de overheid, voor het eerst stil stond bij de negatieve gevolgen voor het milieu van sommige inkopen. Het leidde er onder meer toe, dat de afdeling milieubeheer of -zaken van die gemeente zich actief ging bemoeien met het inkopen van toen nog alleen producten.

Ooit was er lichtgrijs kopieerpapier

Het was de tijd dat kopieerpapier als één van de eerste producten op basis van weloverwogen milieucriteria werd ingekocht. Met twee belangrijke nadelen: de prijs die redelijk fors hoger lag dan de prijs van ‘gewoon’ wit kopieerpapier en een kleur die vergelijkbaar was met die van toiletpapier van achter het toenmalige IJzeren Gordijn. Een kleur, lichtgrijs dus, waarvan bijvoorbeeld consultants in die tijd vonden dat dit toch echt niet gebruikt kon worden voor het produceren van hun dure rapporten. Stel je voor zeg, hun rapporten op minderwaardig papier. Het zou hun geloofwaardigheid aantasten. Of nog erger, hun opdrachtgevers op het idee kunnen brengen dat het gebruik van dat ‘minderwaardige’ papier ook wel tot een verlaging van hun tarieven zou mogen leiden. Die tijd dus, we hebben het over bijna 25 jaar geleden, en dat lijkt nu al een eeuw geleden.

Plastic koffiebekers versus aardewerk mokken

Na het milieubewuste inkopen van het kopieerpapier volgde bij een aantal overheidsorganisaties al snel de discussie over plastic koffiebekertjes. Die waren, zo zeiden de mensen van de milieuafdeling, veel slechter voor het milieu dan de aardewerken mokken of glazen. Waar ze die wijsheid vandaan haalden? Google was er nog niet en het internet bevond zich aan het begin van zijn bloeiperiode. Relevante onderzoeken waren er volgens mij niet, total cost of ownership was een begrip dat alleen nog maar leefde onder inkopers en van een ecologische blueprint had niemand in de verste verte nog gehoord. Het waren vooral gesprekken vol met emoties, veelal onbeheersbare emoties.

Pick my battles

Omdat de gesprekken over het inkopen van plastic bekertjes of mokken/glazen deel uitmaakten van een veel groter project om cost savings te realiseren (ik heb het over 1995/1996, ja toen was er ook al sprake van savings), koos ik er voor deze gesprekken te laten doodbloeden gelet op de geringe financiële omvang van het inkoopsegment. Pick my battles zogezegd en de verantwoordelijkheid voor het milieu even links laten liggen. Het kon toen nog. Dat de productieprocessen van zowel plastic bekers als mokken/glazen buiten beschouwing werden gelaten zorgde echter bij mij wel voor een paar gefronste wenkbrauwen. Zeker omdat veel milieumensen het feit dat het productieproces van mokken tot een van de meest vervuilende en energievretende processen ter wereld behoorde min of meer onder het tapijt probeerden te vegen, terwijl dit met een beetje gezond verstand zo te achterhalen was.

Kunst kerstboom versus echte kerstboom

Een zelfde soort gesprek voerde ik dus met die collega over de kerstbomen. Is een kunst kerstboom nu meer of minder duurzaam dan een echte kerstboom? Met de kennis van nu en de ervaringen uit het verleden is een grondige analyse van de voor- en nadelen van beide producten nu goed te maken. Welke energie is er nodig om een kunstkerstboom te produceren? Hoeveel water en elektriciteit komt er aan te pas bij het productieproces van een kunstkerstboom en waar komt dat vandaan? Is het groene energie? Waar komen de beide kerstbomen vandaan, is het een kunstboom uit China of een echte boom uit Noorwegen of van de Hoge Veluwe. Hoe worden ze vervoerd naar hun bestemming? Is het goed of slecht dat natuurlijke kerstbomen na verloop van tijd worden omgehakt, bijvoorbeeld om plaats te maken voor andere bomen? Zijn er mogelijkheden om een echte kerstboom meer dan één jaar te gebruiken? Kun je een kerstboom ook huren en wat zijn daar de totale kosten van? Kortom, het aantal vragen dat je als professioneel inkoper kunt stellen tijdens je onderzoek naar het duurzaam of circulair inkopen van kerstbomen is aanzienlijk.  

Bewustwording over rol van inkoper bij duurzaam of circulair inkopen

Waarom ik in dit artikel schrijf over duurzame of circulaire kerstbomen? Misschien omdat ik een romanticus ben, ik een echte kerstboom prefereer boven een kunst kerstboom en de uitkomsten van een onderzoek naar de duurzaamheid van kerstbomen niet wil horen. Net zoals de milieumensen uit de vorige eeuw, als het ging om de plastic bekers, bij wijze van spreken hun vingers in de oren stopten als er redelijke tegenargumenten voor de plastic koffiebekers ter tafel werden gebracht. Nee, eerlijk gezegd heb ik het artikel geschreven om een stuk bewustwording te creëren. Enerzijds over de mogelijke valkuilen zich voor kunnen doen bij duurzaam of circulair inkopen, anderzijds over de rol die inkopers daarbij kunnen spelen.

Begin met verantwoordelijkheid nemen voor complete en objectieve informatievoorziening

Een ieder krijgt bij de inkoop van producten en in mindere mate dienstverlening te maken met criteria op het gebied van duurzaamheid en circulariteit en moet zich er bewust van zijn of worden dat het manipuleren of onbewust onjuist gebruik van gegevens op de loer ligt. Met name omdat er bij dit onderwerp sprake is van meer emoties dan bij andere inkoopprojecten. Maak daarom als inkoper gebruik van je kennis over total cost of ownership, blueprints en de markt en breng die naar voren in de discussie. Beperk je blik niet alleen tot het product of de dienstverlening zelf, maar onderzoek ook zaken die er direct of indirect mee te maken hebben. Denk outside the box als inkoper, pas op voor vooringenomenheid en gebruik vooral je gezonde verstand als je producten of dienstverlening gaat vergelijken. Maar boven alles, verschuil je niet (langer) en neem als inkoper de verantwoordelijkheid om je stem duidelijk te laten horen met behulp van een complete en objectieve informatievoorziening.

Partner van Inkoperscafé
Partner van Inkoperscafé

Reacties (2)

Peter Streefkerk 20 januari 2020 14:49 uur

Hi José, kon een glimlach niet onderdrukken want er staat blueprint maar daar had moeten staan footprint, de ecologische footprint wel te verstaan. Scherp opgemerkt dus. Dankzij jou bij deze opgehelderd. Dank je wel. Groet, Peter

15 januari 2020 15:54 uur

Hoi Peter, Dank voor je stof tot nadenken. Wat bedoel je met kennis van 'blueprints'? Groet, José

Partner van Inkoperscafé
Sluiten

Inloggen met

of met e-mailadres